hanımeli (lonicera caprifolium) : Hanımeligillerin örneği olan,
ilkbaharda güzel kokulu çiçekler açan bir süs bitkisidir. Çiçekleri, kabuğu
ve yaprakları kullanılır. 100 kadar türü vardır.
Faydası : İdrar söktürür. Karaciğer hastalıklarında faydalıdır. Müzmin
bronşitte rahatlık sağlar. Nefes darlığını giderir. Öksürüğü keser. Nikriste
de kullanılır.
hardal (sinapis) : Turpgillerden bir çeşit bitkidir. Vatanı
Akdeniz bölgesidir. Sarı veya beyaz çiçeklidir. Tohumlarında eterik yağ
vardır. İki çeşidi vardır.
Siyah hardal: Çiçekleri sarı, meyvesi dört köşeli, kısa ve sivridir.
Hekimlikte; göğüs hastalıklarında kullanıllır.
Beyaz hardal : Soluk kırmızı veya beyaz çiçeklidir. Taneleri, siyah
hardalınkinden daha büyüktür.
Hekimlikte; daha ziyade siyah hardal tohumu kullanılır. Tesirli maddesi "potasium
mironat" ve "sinigrin"dir.
Hardal ruhu : Ilık suya, dövülmüş hardal tohumu konularak elde edilir. Çok
tahriş edici bir maddedir. Deriyi kızartır ve yakar.
Hardal kağıdı : Hardal tozunun, kauçuk mahlülü aracılığıyla kağıda
yapıştırılması suretiyle elde edilir. Bu kağıt ılık su ile ıslatılıp,
hardallı tarafı cilde tatbik edilir.
Hardal banyosu : Temiz bir tülbentin içine 150 - 500 gram hardal tozu konur.
Çıkın yapıldıktan sonra banyo suyuna konur.
Hardal kağıdı, keten tohumu lapası veya hardal banyosu 10-15 dakikadan fazla
tatbik edilmemelidir.
Faydası : Beyne veya akciğerlere kan hücum etmesi hallerinde faydalıdır.
Bronşit ve zatürreeden doğan şikayetleri giderir. İç organlarda biriken kanı
dışarı çeker. Sofrada kullanılan hardal ise hazmı kolaylaştırıp, kabız
olmayı önler.
hasırotu (saz) : Hasırgiller familyasından; düz ince uzun,
dayanıklı olan yaprakları; minder ve yastık gibi şeyleri doldurmaya, hasır
örmeye yarayan bir sazdır. Bataklıklarda yetişir.
Faydası : Bağırsak solucanlarının düşürülmesinde yardımcı olur.
haşhaş (papaver) : Gelincikler familyasından bir çeşit bitkidir.
Baş kısmından afyon, tohumlarında da haşhaş yağı çıkarılır.
Afyon, haşhaş meyvelerinin özel bıçakla çizilmesi sonucu akan, süte benzer
sıvının güneşte katılaşmış ve esmerleşmiş şeklidir. İçeriğinde morfin,
kodein, tebain, papaverin, narkotin gibi maddeler vardır. Uyuşturucudur,
zehirlidir. Ev ilaçlarında kullanılmaması gerekir.
Faydası : Hekimlikte; ağrı ve sancıları giderici ve ishal kesici olarak
kullanılır.
hatmi (althaea officinalis) : Ebegümecigillerden; büyük, yuvarlak,
yumuşak yapraklı ve uzun köklü bir bitkidir. Çiçekleri beyazımsı mor veya
pembedir.
Hekimlikte kökü ve yaprakları kullanıllır. İçeriğinde fazla miktarda müsilaj
vardır. Çiçekleri Temmuz ve Ağustos aylarında, kökleri ise Sonbahar
aylarında toplanıp, kurutulur.
Faydası : Nezle ve bronşitin sebep olduğu şikayetleri giderir. Ağız, boğaz
ve diş eti iltihaplarını iyileştirir. Bağırsak iltihaplarını giderir.
Sancıları dindirir. Dövülmüş hatmi taneleri, vücuda sürülecek olursa,
sivrisinek ve böcek sokmalarını önler.
havacıva (alkanna tinctoria) : Hodangiller familyasından; Akdeniz
bölgesinde yetişen bir bitkidir. Çiçekleri mavidir. Köklerinin iç tarafı
sarı, öz kısmı ise kırmızımtırak renktedir. Kökünden boya elde edilir.
havlıcan (alpinia) : Zencefilgillerden, ıtırlı bir bitkidir. Doğu
Asya'da yetişir. Kök sapları baharat olarak kullanılır. İçeriğinde "Alpinol"
ve "Alpinin" gibi maddeler vardır.
Faydası : İştah açar. Tükürük ifrazatını artırır. Göğsü yumuşatır. Vücudun
güçlenmesini sağlar. Mide, bağırsak gazlarını önler. Mideyi kuvvetlendirir.
Hava yutmayı önler. Grip ve soğuk algınlıklarında vücudun ısınmasını sağlar.
Baş ağrısı ve baş dönmelerini dindirir. İdrar söktürür. Romatizma ve
nikrisin şikayetlerini hafifletir.
havuç (daucus carota) : Maydanozgillerden; uzunca koni şeklinde ve
etli olan kökünden dolayı sebze olarak yetiştirilen bir çeşit bitkidir.
İçeriğinde şeker, A vitamini ve karotin vardır.
Faydası : Müzmin kabızlığı giderir. Çocuk ishallerini keser. Bağırsak
iltihaplarını giderir. Mide ve bağırsak kanamalarını keser. Kansızlığı
giderir. Cilde canlılık verir. Anne sütünü artırır. Cilt ve göz
hastalıklarını önler. Böbrek ağrılarını dindirir. Vücuda kuvvet verir.
Astım, bronşit, ses kısıklığında göğsü yumuşatır, rahatlık verir. Veremde de
faydalıdır. Mide ve onikiparmak ülserinde şikayetleri giderir. Kalp
hastalıkları ve damar sertliğinde faydalıdır. İdrar ve bağırsak gazlarını
söktürür. Aybaşı halinin muntazam ve ağrısız olmasını sağlar. Diş etlerini
kuvvetlendirir. Yüz ve boyun kırıklıklarını giderir. Görme gücünü artırır.
hayıt (ayıt) : Mineçiçeğigiller familyasından; batı ve güney
Anadolu'da yetişen bir ağaçtır. Haziran - Temmuz aylarında mor renkli
çiçekler açar. Dalları ve yapraklarında, uçucu ve sabit yağ, tanen, sineol,
şekerleri kristalize maddeler ve bir glikozit vardır.
Faydası : İdrar söktürür. Sancıları keser. Aybaşı kanamalarını düzenler.
Anne sütünü artırır. Hazımsızlığı giderir. Karın ağrısını ve ishali keser.
Ayak şişlerini indirir. Akrep ve arı sokmalarında faydalıdır.
helvacıkabağı (kestanekabağı) : Kabakgillerden tatlısı yapılan bir
çeşit kabaktır. Yaprakları uzun ve büyüktür. Çekirdekleri yoktur. Ev
ilaçlarında çekirdekleri kullanılır.
Faydası : Bağırsak kurtlarının düşürülmesinde yardımcı olur.
hercaimenekşe (viola tricolor) : Sarı, mor, mavi çiçekleri olan
bir çeşit menekşedir. Boyu 20 cm kadardır.
Faydası : İdrar söktürür. İdraryollarındaki iltihapları giderir. Cilt
hastalıkları ve özellikle egzamada faydalıdır. Öksürüğü keser. Damar
sertliği ve sarılıkta da kullanılır.
hıyar (salatalık) : Kabakgillerden bir çeşit bitkidir. Yemiş gibi
yenen veya salatası yapılan, gevrek, serinletici ve suluca yemişine de hıyar
denir. Terkibinde A ve C vitamini vardır. Birçok çeşidi vardır.
Faydası : İdrar söktürür. Vücut yorgunluğunu giderir. Romatizma ve mafsal
ağrılarında faydalıdır. Susuzluğu keser. Kandaki şeker miktarını düşürür.
İnsülin ihtiyacını karşılar. Ter bezlerinin düzenli çalışmasını sağlar. El,
yüz, boyun kırışıklıklarını ve lekeleri giderir. Cilde güzellik verir.
hiyarşembe (hindhıyarı) : Baklagillerden leguminoseae denilen
büyük ağaçların meyvesidir. Doğu Hind, Antil ve Brezilya'da yetişir. Meyvesi
siyahtır ve silindiriktir. Terkibinde şeker, pektin, zamk, tanen ve esans
vardır.
Faydası : Kabızlığı önler, fazlası müshildir.
hindiba (güneğik) : Hindiba familyasının örnek bitkisidir.
Çiçekleri sarıdır. Yaprakları az ve küçüktür. Sapı yoktur. Kökü uzundur.
Kökünün dışı beyaz, içi esmer renktedir. Sütlü, acı bir suare ifraz eder.
Yaprakları haşlanıp, salata gibi yenir. Kökü de, dövülerek kahve yapılır
veya kahveye karıştırılır. Lezzeti mayhoşumsudur. Ak ve kara olmak üzere iki
çeşidi vardır. Hekimlikte yaprakları ve kökü kullanılır.
Faydası : İdrar söktürür. Egzama, güneş yanıkları, akrep ve arı sokmasında
faydalıdır. Balgam söktürür. Nikris ağrılarını dindirir. Böbreklerdeki
kumların dökülmesine yardımcı olur. Vücuda kuvvet verir.
hindistancevizi (cocos nucifera) : Tropikal bölgelerde yetişen,
hurma cinsinden bir çeşit ağacın yemişidir. Portakaldan büyüktür. Kabuğu çok
serttir. İçinde sütümsü bir sıvı vardır. Yemişin içinde kabuğuna bitişik
yağlı ve nişastalı eti vardır. Büyük ve Küçük olmak üzere iki çeşidi vardır.
Hekimlikte küçükleri kullanılır.
Faydası : İdrar söktürür. Böbreklerdeki kum ve taşların düşürülmesine
yardımcı olur. Mide ağrılarını giderir.
hindyağıağacı (genegerçekotu) : Sütleğengillerden bir ağaçtır.
Tohumlarından hindyağı çıkarılır. Hindyağı berrak, renksiz veya soluk sarı
renkli, koyu kıvamlıdır. Kokusu yok denecek kadar azdır. Lezzeti hafif ve
biraz tahriş edicidir. Etkili maddesi Ricinoleik asittir.
Faydası : Müshildir. Kabızlığı giderir. Saçkıranda faydalıdır. Lavmanlarda
da kullanılır. Saçların dökülmesini önler.
hodan (borage) : Hodangiller familyasından mavi beyaz çiçekli bir
bitkidir. Hekimlikte çiçekleri ve kökü kullanılır. İçeriğinde müsilaj ve
madeni tuzlar vardır.
horasani (semen-contra) : Bileşikgiller familyasından "Compositae"nin
açılmamış çiçekleridir. Halep, Türkistan, Buhara ve Volga nehri etrafında
yetişir. Hekimlikte sarımtırak esmer renkli ve küçük tohuma benzer çiçek
başları ile diğer kısımları kullanılır. Kokusu anasona benzer. Tadı acı,
yakıcı ve fenadır. Etkili maddesi Santonin'dir.
Faydası : Bağırsak solucanlarını düşürür.
hurma (şecere-i temir) : Hurmagiller familyasından sıcak ülkelerde
yetişen bir ağacın meyvesidir. Ağacın boyu 30 metre kadardır. Gövdesi sütun
biçimindedir. Yaprakları büyük ve dilimlidir.
Faydası : Bedeni ve zihni gelişmeyi sağlar. Besleyicidir. Kansere karşı
koruyucudur. Zihni yorgunluğu giderir. Anne sütünün, bol ve besleyici
olmasını sağlar. Boğaz ağrılarını keser. Bronşit, öksürük ve soğuk
algınlığının şikayetlerini giderir. Kemik hastalıklarında faydalıdır.
hünnap (çiğde) : Ayrı çanakyapraklı ikiçeneklilerden bir ağaç ve
bu ağacın verdiği kırmızı kabuklu, sert çekirdekli, iri zeytin biçim ve
büyüklüğünde bir yemiştir. Güz'ün olgunlaşır. Çiçekleri küçük ve
yeşilimsidir. Meyveleri ise tatlımsıdır.
Faydası : Öksürüğü keser. Balgam söktürür. Vücuda rahatlık verir.
hüsnüyusuf (guguçiçeği) : Karanfilgiller familyasından bir çeşit
süs bitkisidir.
Faydası : Mide üşütmesinden doğan şikayetleri giderir. İktidarsızlıkta da
faydalıdır.