| |
Bacağa vuran ağrılar ve bel fıtığı
Bel Fıtığı
Omurganın bel kısmı beş adet omur ve diskten oluşur. Burası vücut ağırlığını
en fazla taşıyan yerdir. Herhangi bir zorlanmayla ortasında çekirdek ve bunu
koruyan kapsülden oluşan disk yırtılır. Çekirdek doku arkaya, kanala doğru
fıtıklaşırsa sinirlere baskı yapar ve bel fıtığı oluşur.
Bel ağrıları son derece yaygın sağlık sorunlarından biridir. Baş
ağrılarından sonra en fazla görülen ağrılar arasında yer alan bel ağrıları
insanların yüzde 85'inde yaşamlarının bir döneminde ortaya çıkar. Bel
ağrıları bel fıtığının yanı sıra, karın iç organlarındaki rahatsızlıklar,
jinekolojik sorunlar, bazı enfeksiyon hastalıkları, romatizmal hastalıklar
gibi nedenlerin yanında omurganın bel bölgesindeki bazı sorunlardan da
ortaya çıkabilir.
En önemli bel ağrısı nedeni olan bel fıtığını tanımlamak için öncelikle
omurganın yapısının ve görevlerinin bilinmesi gerekmektedir. Baştan kalçaya
kadar uzanan omurganın, omur denen kemikler ve bunları birbirine bağlayan
disklerden oluşmaktadır.
Diskler esnek bir yapıya sahip kıkırdak dokudan oluşur. Omurga insan
vücudunu ayakta tutarak vücudun yükünü taşır. Gövdenin her yöne hareketini
sağlar. İçindeki kanal yapısıyla omuriliği korur. Omurganın bel kısmı beş
adet omur ve diskten oluşur. Vücut ağırlığını en çok taşıyan burasıdır.
Dolayısıyla buradaki diskler daha kolay yıpranır. Disk ortada çekirdek ve
bunu koruyan kapsülden oluşur. Herhangi bir zorlanmayla koruyucu kısım
yırtılıp çekirdek arkaya kanala doğru fıtıklaşırsa buradan bacaklara giden
sinirlere basarak bu sinirlerin çalışmasını engeller ve sonuçta belde ve
bacakta ağrı, uyuşukluk, kuvvetsizlik oluşabilir; işte buna bel fıtığı
denir.
Aşırı kilo ve gebelik bel fıtığı nedeni
Sağlıklı yetişkinlerin yüzde 20-30'unda bel fıtığı görülebiliyor. Ancak her
bel fıtığı ağrıya neden olmuyor. Bel fıtığının görülme sıklığı açısından
kadın ve erkekler arasında bir farklılık gözlenmiyor.
Diskin fıtıklaşmasına neden olacak etkenlerin başında, buraya binen yükün
miktarının geldiği belirtilmektedir. Aşırı kilo, gebelik gibi vücut
ağırlığının arttığı durumlarda diskler dengeli bir şekilde bu ağırlığı
bacaklara naklederler. Ani bir hareketle bu dengede bozulma olursa, diskin
bir kısmına yük fazla binecektir ve orada fıtıklaşma olacaktır. Yüksekten
düşme, trafik kazası gibi nedenlerle de disk fıtıklaşabilir. Ayrıca iltihap,
romatizma gibi nedenler de diskin koruyucu kısmını gevşeterek fıtıklaşmaya
neden olur.
Gebelikte aşırı kilo alımı mevcut olan fıtık keselerinde veya fıtık öncüsü
bel lezyonlarında atışa neden olarak bel bölgesinde ağrı ve ayağa vuran
siyatik ağrılarına neden olabilir. Gebelikte bel fıtığı doktor kontrolleri
altında uygun fizik tedavi,ilaç kullanımı,yatak istirahatı ile tedavi
edilmeye çalışılır nadiren cerrahi tedavi yöntemleri uygulanması gerekir.Bel
fıtığı mevcut olan gebe hastalarda genellikle sezaryen ile doğum tercih
edilmektedir.
Bel fıtığının belirtileri
Bacak ağrısı beldeki sinirin bası altında bulunduğunun ve fıtığın en sık
görülen bulgusudur. Bası altındaki sinirin dağıldığı alanda uyuşukluk
görülür. Bacakta sinirin çalıştırdığı adalede kuvvetsizlik, yine aynı
adalede çalışmamaya bağlı incelme görülebilir. Bunun yanı sıra idrar ve
büyük tuvaleti yapmayı sağlayan sinirler bası altında kalmışsa idrar ve
büyük tuvaleti yapamama ve hissetmeme gibi ciddi belirtiler de ortaya
çıkabilir.
Tanı esas olarak muayene sonucu konulmaktadır. Bası altında bulunan sinire
yönelik muayene yapılır. Sırt üstü yatan bir hastada bacak düz olarak yukarı
kaldırıldığında bası altındaki sinir gerilmeye bağlı olarak bacaktaki ağrı
şiddetlenir. Sinirin dağıldığı alandaki duyu ve karşı taraf aynı alan duyusu
karşılaştırılarak uyuşukluk olup olmadığına bakılır. Sinirin çalıştırdığı
adalenin gücüne bakılır. Örneğin 5. Sinir kökü ayağın bilekten geriye doğru
hareketini sağlar. Bu sinir bası altındaysa bu harekette zayıflık olur.
Muayene sonucu sinirin bel bölgesinde bası altında kaldığı kararına
varılırsa direkt grafi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans
görüntüleme, myelografi gibi görüntüleme yöntemleriyle tanı konulur.
Hastaların çoğu ameliyatsız tedavi ediliyor. Bel fıtığı tanısı konmuş
hastaların yüzde 80'i ameliyat yapılmadan iyileşiyor. Tedavide ilk olarak
yatak istirahatı öneriliyor. Yatak istirahatında amacın, vücut ağırlığını
disk üzerinden kaldırmak böylece diskin çekirdeğinin tekrar kendi yerine
dönmesini sağlamaktır. İstirahat süresi 15 gündür. Hasta rahat edeceği bir
yatakta yatar. Yatma şekli ve sağa-sola dönme hareketleri önemli değildir.
Ancak hasta yalnızca tuvalet ihtiyacı için ayağa kalkmalıdır. Hasta yatarken
ağrı duyuyorsa, ağrı kesici ve adale gevşetici ilaçlar verilir. İstirahat
bitiminden sonra hasta rahatsa, bel ve karın adalelerini güçlendirecek
egzersiz programına alınır.
Ne zaman ameliyat öneriliyor?
Günümüzde gelişmiş ameliyat teknikleri ve mikroskoplar sayesinde bel fıtığı
ameliyatları başarıyla yapılıyor. Bacakta kuvvet kaybı, idrar ve büyük
tuvaletini yapamama ve hissetmeme gibi durumlarda istirahat denenmeden
ameliyata karar verilmektedir. Yatak istirahatından fayda görmeyen, 3 aydan
daha uzun sürede ağrısı geçmeyen, yılda 4 defadan fazla şikayetleri
tekrarlayan hastalarda da ameliyata karar verilir. Bel fıtığı ameliyatları
ameliyathane şartlarında genel anestezi ile gerçekleştiriliyor. Konusunda
uzman bir hekim tarafından gerçekleştirildiğinde bel fıtığı
ameliyatlarındaki risk son derece düşüktür. Yapılan ameliyat tekniğine göre,
yüzde 1 oranında tekrarlama olasılığı vardır. Bu durumlarda tekrar ameliyat
gerekebilir.
Peki, bel fıtığı ameliyat edilmezse ne olur?
Bel fıtığı tedavi edilmediği taktirde bası altında kalan sinirler zaman
içinde görevlerini yapamaz hale gelir. Sinir kökünün seviyesine göre bacakta
hissizlik, felç, idrar ve büyük abdest yapmada sorunlar ortaya çıkar. Bunlar
kalıcıdır. Ameliyat yapılsa da bir düzelme görülmez. Bu nedenle ilerleyici
his kaybı, kuvvetsizlik gibi şikayetler tespit edildiğinde hızlı bir şekilde
ameliyat kararı verilmelidir.
Koruyucu önlemler
|
|
